پژوهش جدید نشان میدهد نوزادان یکساله نگاه انسان را نشانهای معنادار برای درک محیط تفسیر میکنند، اما همین برداشت را از رباتهای انساننما ندارند و پیش از ظاهر شدن شیء فقط به نگاه انسان پیشبینی میکنند.
دانشمندان مدتها میدانستند که نوزادان میتوانند جهت نگاه انسانها را دنبال کنند و از آن برای یادگیری درباره جهان اطراف استفاده کنند. با این حال، مشخص نبود که آیا کودکان نگاه رباتهای انساننما را نیز به همان اندازه معنادار میدانند یا خیر. برای پاسخ به این پرسش، محققان رفتار نوزادان در برابر یک انسان و یک ربات انساننما را مقایسه کردند.
در این پژوهش ۶۴ نوزاد در دو گروه سنی ۱۰ و ۱۲ ماهه شرکت داشتند. نیمی از آنها ویدئوهایی از یک انسان و نیمی دیگر ویدئوهایی از یک ربات انساننما را مشاهده کردند. در این ویدئوها، انسان یا ربات به یکی از دو نقطه روی صفحه نگاه میکرد و چند لحظه بعد شیئی در همان نقطه ظاهر میشد. پژوهشگران با استفاده از سامانه ردیابی چشم بررسی کردند که آیا نوزادان پیش از ظاهر شدن شیء، محل آن را پیشبینی میکنند یا خیر.
نتایج نشان داد نوزادان ۱۲ ماهه زمانی که نگاه یک انسان را مشاهده میکردند، پیش از ظاهر شدن شیء به محل مورد انتظار نگاه میانداختند. این موضوع نشان میدهد آنها متوجه میشوند که نگاه انسان به چیزی مشخص در محیط اشاره دارد. اما همین کودکان هنگام مشاهده ربات، چنین پیشبینیای انجام ندادند. اگرچه آنها همچنان جهت نگاه ربات را دنبال میکردند، اما به نظر نمیرسید که نگاه ربات را حامل اطلاعات یا نیت خاصی بدانند. همچنین نوزادان ۱۰ ماهه در هیچیک از دو حالت نشانهای از این نوع پیشبینی از خود نشان ندادند.
به گفته پژوهشگران، این یافتهها نشان میدهد کودکان در طول سال اول زندگی بهتدریج نسبت به معنای ارتباطی و هدفمند نگاه انسان حساس میشوند. به نظر میرسد چشمهای انسان برای نوزادان دارای ارزش اجتماعی ویژهای هستند؛ ارزشی که حتی رباتهای پیشرفته و شبیه انسان نیز هنوز نمیتوانند آن را بازآفرینی کنند. این مطالعه درک بهتری از نحوه تمایز میان انسان و عاملهای مصنوعی در ذهن کودکان ارائه میدهد و میتواند برای توسعه رباتهای اجتماعی آینده نیز اهمیت داشته باشد.






